Skały

Skala jest to zespół minerałów jednego lub kilku rodzajów utworzonych w określonych procesach geologicznych. Ze względu na ich genezę dzielimy je na trzy typy: magmowe, osadowe i metamorficz- jie.

Skały magmowe. Powstają w wyniku zakrzepnięcia gorącego stopu krzemianowego, zwanego magma, występująćegó lokalnie’ w obrębie skorupy ziemskiej oraz w płaszczu górnym. Magma jest gorącą i ruchliwą materią, w której znajdują się gazy i przegrzane roztwory wodne. Składnikami magmy są: krzem, tlen, gliru-żelazo. sód, potas, wapń, magnez oraz pozostałe pierwiastki w mniejszej ilości. Gdy magma wydostanie się na powierzchnię ziemi, nazywana jest lawą. W zależności od miejsca krzepnięcia magmy skały te dzielimy na_głebinowe, wylewne iżyłowe. Natomiast ze względu na zawartość krzemionki dzielą się na kwaśne, obojętne i zasadowe. Skały kwaśne powstają z magmy bogatej w krzemionkę (ponad 60%), z tego powodir~Wy§Tępuje w nich liczniTlć^rcT^V~sKała’ćh’ obojętnych ilość krzemionki jest mniejsza i pozwala na wykrystalizowanie skaleni, ale nie wystarcza jej by powstał kwarc. Skały zasadowe powstają z magmy o bardzo małej ilości krzemionki. Skały kwaśne względu na dużą zawartość .kwarcu najczęściej^ są jasne, natomiast,..obojętne i zasadowe, w których wzrasta zawartość skaleni i minerałów ciemnych, przybierają ciemne barwy. Skały głębinowe ze względu na powolne stygnięcie charakteryzują się ładnie wykształconymi kryształami minerałów widocznymi gołym okiem – posiadają strukturę jawnokrystaliczną. Natomiast, gdy magma zastyga jako lawa na powierzchni ziemi, powstają wówczas skały wylewne, a proces stygnięcia przebiega szybko i składniki nie mają czasu na krystalizację. Gdy nie widzimy go-

łym okiem kryształów, mamy do czynienia ze strukturą skrytokry- staliczną. Czasami, gdy lawa stygnie bardzo szybko, np. w zetknięciu z wodą, żaden ze składników nie zdąży wykrystalizować. Taka skała swym wyglądem przypomina bryłę szkła i posiada strukturę szklistą, |ip. obsydian. Innym typem struktury jest struktura porfirowa, którą spotykamy w skałach, gdzie proces krystalizacji rozpoczął się pod powierzchnią ziemi i część składników uległa wykrystalizowaniu, a następnie magma wydostała się na powierzchnię ziemi, np. na skutek wybuchu wulkanu i proces stygnięcia w takich warunkach przebiegał szybko. Przykładem tego typu skały może być.porfir gdzie widoczne są kryształy zawarte w drobnokrsytalicznej masie nazywanej ciastem skalnym.

Trzecim typem są skały żyłowe, którepowstają w szczelinach i żv- łach w obrębie istniejących już skał, którymi magma przenika ku po- wierźćhni ziemi. Skały te posiadają strukturę jawnokrystaliczną. Przykładem takiej skały jest pegmatyt. W pegmatytach często znajdują się cenne minerały jak turmalin, topaz oraz różne odmiany kwarcu. Jako ciekawostkę należy przytoczyć fakt, iż z pegmatytów pochodzą największe kryształy minerałów, np. 30 kg kryształ topazu z Uralu, 900 kg kryształ muskowitu z Syberii, 5 tonowy beryl z USA, wielotonowe kryształy kwarcu z Uralu czy kryształ skalenia w Finlandii o takich rozmiarach, że mieści się w nim duży kamieniołom.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *